پاراکوات ۲۰٪ (گراماکسون)؛ علفکش تماسی و غیرانتخابی
پاراکوات (Paraquat) با نام تجاری شناختهشده گراماکسون، علفکشی تماسی و غیرانتخابی از خانواده بایپیریدیلهاست. این ترکیب برای کنترل علفهای هرز سبز استفاده میشود و پس از تماس با بافتهای فعال گیاه، فرایندهای حیاتی سلول را مختل میکند.
پاراکوات برخلاف علفکشهای سیستمیک، انتقال گستردهای در گیاه ندارد و عمده اثر آن در محل تماس با محلول سم اتفاق میافتد. به همین دلیل، بافتهای سبز در معرض محلول آسیب میبینند؛ در حالی که اندامهای چوبی و بخشهایی که با محلول تماس نداشتهاند، ممکن است تحت تأثیر مستقیم قرار نگیرند.
نحوه اثر پاراکوات
پاراکوات با دخالت در زنجیره انتقال الکترون فتوسنتزی، بهویژه در فتوسیستم یک، موجب تولید گونههای فعال اکسیژن میشود. این ترکیبات به غشاهای سلولی و سایر اجزای سلول آسیب میزنند و در نهایت باعث تخریب بافت سبز گیاه خواهند شد.
از ویژگیهای اصلی این علفکش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اثر تماسی و غیرانتخابی
- جذب سریع توسط بخشهای سبز گیاه
- ایجاد آسیب در غشاهای سلولی
- اثرگذاری عمدتاً در محل تماس با محلول
- ماندگاری بسیار محدود در خاک فعال، به دلیل اتصال و غیرفعالشدن سریع در بسیاری از خاکها
ویژگیهای فنی پاراکوات
| مشخصه | توضیحات |
|---|---|
| نام محصول | پاراکوات (گراماکسون) |
| نام انگلیسی | Paraquat |
| غلظت فرمولاسیون مورد اشاره | ۲۰٪ |
| نوع فرمولاسیون | SL؛ محلول قابل حل در آب |
| گروه شیمیایی | بایپیریدیلها |
| نوع علفکش | تماسی و غیرانتخابی |
| نحوه اثر | اختلال در فتوسنتز و ایجاد گونههای فعال اکسیژن |
| اثرگذاری | عمدتاً روی اندامهای سبز گیاه |
موارد کاربرد ذکرشده در منابع فنی
در منابع فنی قدیمیتر، کاربرد پاراکوات برای مدیریت علفهای هرز در برخی باغها و مزارع از جمله موارد زیر ذکر شده است:
- باغهای درختان میوه سردسیری
- تاکستانها
- باغهای مرکبات
- مزارع نیشکر
- مزارع سیبزمینی
- مدیریت برخی علفهای هرز انگلی در یونجه و شبدر
توجه: ذکر این محصولات به معنی مجازبودن مصرف پاراکوات در همه آنها نیست. ثبت محصول، مجوز قانونی، برچسب رسمی و توصیههای سازمان حفظ نباتات در هر کشور و منطقه ملاک هستند.
نکات مهم درباره شرایط اثرگذاری
عملکرد علفکشهای تماسی به میزان تماس محلول با بافت سبز، شرایط محیطی و ویژگیهای علف هرز بستگی دارد. عواملی مانند پوشش نامناسب سطح گیاه، گردوغبار روی برگها، شرایط نامساعد جوی و ویژگیهای آب مصرفی میتوانند بر نتیجه اثر بگذارند.
همچنین پاراکوات غیرانتخابی است؛ بنابراین تماس آن با برگ، ساقه سبز یا سایر اندامهای گیاه زراعی و باغی میتواند خسارت جدی ایجاد کند.
هشدارهای ایمنی بسیار مهم
پاراکوات از مواد شیمیایی با سمیت حاد بسیار بالا محسوب میشود. بلع مقدار اندکی از آن نیز میتواند موجب مسمومیت شدید و مرگ شود. تماس پوستی، بهویژه در صورت آسیبدیدگی پوست، و استنشاق ذرات یا مه سم نیز خطرناک است.
- مصرف این محصول فقط در صورت مجازبودن قانونی و با رعایت الزامات تخصصی امکانپذیر است.
- از تماس مستقیم با پوست، چشم و دستگاه تنفسی جلوگیری شود.
- از نگهداری محصول در ظروف مواد غذایی یا نوشیدنی بهشدت خودداری کنید.
- محصول باید در بستهبندی اصلی و دور از دسترس کودکان، افراد غیرمتخصص و دام نگهداری شود.
- از هرگونه اختلاط خودسرانه با سایر سموم و مواد شیمیایی خودداری کنید.
- در صورت احتمال بلع یا تماس قابلتوجه، فوراً با اورژانس و مرکز تخصصی مسمومیت تماس بگیرید؛ منتظر بروز علائم نمانید و فرد را وادار به استفراغ نکنید.
نکته درباره خرید و مصرف
پاراکوات به دلیل خطر بسیار بالای مسمومیت، محصولی نیست که بتوان آن را مانند علفکشهای معمولی و بدون بررسی شرایط مصرف توصیه کرد. پیش از هرگونه تصمیم درباره مصرف، باید وضعیت ثبت و مجوز محصول، محدودیتهای قانونی و توصیههای رسمی سازمان حفظ نباتات بررسی شود.
در هومیان، اصل «تشخیص قبل از تجویز» اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا انتخاب روش کنترل علفهای هرز باید با توجه به نوع علف هرز، محصول زراعی، شرایط زمین و مهمتر از همه ایمنی مصرفکننده و محیط انجام شود.













نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.